ՀՀ արտաքին գործերի նախկին նախարար Զոհրաբ Մնացականյանը Evnreport-ում հրապարակված իր նոր հոդվածում անդրադարձել է «Թրամփի ուղի» (TRIPP) նախագծին: Ըստ նախկին նախարարի՝ Հայաստանում այս թեմայի շուրջ քննարկումները ոչ միայն սահմանափակ են, այլև ունեն սխալ ուղղվածություն:
Մնացականյանը սխալ է համարում այն մոտեցումը, երբ հանրային ուշադրությունը կենտրոնանում է բացառապես ՀՀ ինքնիշխան տարածքի 43 կիլոմետրանոց հատվածի վրա: Նրա բնորոշմամբ՝ սա պարզապես ենթակառուցվածքային հարց չէ, այլ Եվրասիական առևտրային ուղիների գլոբալ վերակազմավորման մի մաս:
«TRIPP-ը Հայաստանի համար հնարավորությունների պատուհան է շատ ավելի լայն իմաստով: Աշխարհաքաղաքական լարվածությունն ու մատակարարման շղթաների խափանումները ստիպում են վերանայել Ասիայի և Եվրոպայի միջև ապրանքների տեղաշարժի ձևը»,- նշում է նա:
Ըստ դիվանագետի՝ այս փոփոխության կենտրոնում Միջին միջանցքն է , որը կապում է Չինաստանը Եվրոպայի հետ: Չնայած այն դեռ թերզարգացած է, սակայն դառնում է ռազմավարական առաջնահերթություն, քանի որ՝
- Ռուսական ուղին սահմանափակված է պատժամիջոցներով:
- Սուեզի ջրանցքը բախվում է անվտանգային լուրջ ռիսկերի:
Մնացականյանը միաժամանակ զգուշացնում է, որ հնարավորությունը դեռ չի նշանակում ներառվածություն. Ադրբեջանում և Թուրքիայում ենթակառուցվածքային զարգացումները կարող են ձևավորվել այլընտրանքային երթուղիներ, որոնք ամբողջությամբ շրջանցում են Հայաստանը:
Որպեսզի Հայաստանը չմնա համակարգից դուրս, նախկին նախարարն առաջարկում է ինտեգրված ռազմավարություն.
- Ենթակառուցվածքների փոխկապակցում. «Հյուսիս-հարավ» ճանապարհն ու Թուրքիայի հետ վերականգնվելիք կապերը պետք է դիտարկվեն որպես կենտրոնական նշանակության նախագծեր:
- Ռեսուրսային գործոն. Կենտրոնական Ասիայի կրիտիկական հանածոների (ուրան, լիթիում) նկատմամբ Արևմուտքի աճող պահանջարկը Հայաստանի համար լրացուցիչ հնարավորություն է:
- Ազդեցության գոտիներ. Ռուսաստանի և Իրանի արձագանքները կձևավորեն այն միջավայրը, որտեղ գործում է TRIPP-ը։ Ուստի տարանցումը պետք է վերածել լծակի:
«Անվտանգության երաշխիքներն ու պաշտպանությունը հիմնված են շահերի վրա։ Մեծ տերությունների շահերը հարափոփոխ են և ժամանակի ընթացքում տրանսֆորմացվում են։ Նման երաշխիքները տալիս են կասկածելի պաշտպանություն։ Լավագույն դեպքում դրանք ապահովում են կախվածություն և դրանից բխող անվտանգային խոցելիություն պաշտպանյալի համար։ Փոխկապակցվածությունը և դիվերսիֆիկացումը, ամուր ինտեգրումը տարածաշրջանային ու համաշխարհային մատակարարման և արժեքային շղթաներին կոչված են բարձրացնելու Հայաստանի նշանակությունը թե՛ տարածաշրջանային, թե՛ համաշխարհային մակարդակով։ TRIPP-ը, այլ կերպ ասած, պարզապես տարածքով տեղաշարժվելու մասին չէ։ Այն փոփոխվող գլոբալ համակարգում դիրքավորվելու մասին է։ Մի երկրի համար, որը վաղուց բնորոշվում է իր սահմանափակումներով, սա հազվագյուտ ռազմավարական պահ է»,- նշել է Զոհրաբյանը:
Հետևեք մեզ տելեգրամում
